Wall Street’te Lale Devri. ‘Yapay bahar havası’ uzmanları korkutuyor. 1929 Krizi’nden beri görülmeyen biçimde ABD’li yatırımcı hemen her hisseye saldırıyor.
Sabah saatlerine hafif düşük başlayan hisse, öğlene doğru canlanıyor, kapanış saatinde ise günü ciddi bir primle kapatıyor. Wall Street’te hemen her hisse günlerdir kader birliği yapmış gibi tüm günlerini böyle geçiriyor. Uzmanlar tedirgin. Sıklıkla, ABD ekonomisinin bilinçaltı kâbusu “24 Ekim 1929” tarihini hatırlatmaya çalışıyorlar. Doğası gereği “boğa seven” yatırımcı ise hayatından memnun; hisselerdeki en ufak değer kayıpları onlar için “dip”. Mesaj ise açık: saldır! Özetle Wall Street, üç haftadır uzmanların korkulu bakışlarına rağmen birbirine “çak” yapan simsarları ağırlıyor.
35 yıllık borsacı Paul Mendelsonh “Ben böyle bir şey görmedim” diyor. Reuters’a konuşan Windham Financial Services şef yatırım stratejisti Mendelsonh’a göre bütün hesap ortada ve alım dalgası “aşırı ve ürkütücü” ancak bu, “kimsenin umurunda değil”. Hemen her gün iştahlı alıcılar görmek Mendelsonh gibi “eski tüfek”leri de hayli korkutuyor. Araştırmalara göre son dönemdeki alım iştahı, 1929 Büyük Bunalımı’ndan beri görülmemiş bir biçimde “her önüne geleni” yiyor.
Veriler tarafına da bu durum şu şekilde yansıyor: S&P 500 1.340 puan ile Haziran 2008’den bu yana en yüksek yükselişte, Dow Jones 12.000 direnç seviyesini aştı. Böylece S&P 500 yıllık yüzde 6.8 artmış olurken, sadece son 6 ayda yüzde 20 kâr yazmış oluyor.
Kara senaryo fısıltıları
Uzmanlar, 1929’un ekim ortasını hatırlatırken haksız sayılmazlar. 21 Ekim Pazartesi günü borsada altı milyonun üzerinde hisse el değiştirmişti. Bu, New York Borsası tarihinde gerçekleşen en geniş hacimli üçüncü el değiştirmeydi. 23 Ekim Çarşamba günü ise piyasanın toplam değeri yüzde 4.6 daha düşmüştü. Selwyn Parker’ın deyişiyle “24 Ekim Perşembe günü Amerika genelinde soğukkanlılığını koruyabilen tek bir borsa simsarı, banker, komisyoncu ya da hissedar kalmadığı söylenebilir. O sabah, New York Borsası açıldığı anda ülke nefesini tutmuştu. ” Ve tarihe “Kara Perşembe” olarak geçen günde milyonlarca insanın tasarrufunu Wall Street yutmuş onlarca şirket batmıştı.
Eller titrese de
Yatırımcılar elbette ekonomistlerin bu kâbus masalını her hızlı artış –ralli- döneminde anlattığını biliyor. Her hisseye saldırırken akıllarının bir ucunda da bu uyarılar var. Diğer bir deyişle yatırımcılar söylendiği gibi o kadar da umursamaz değiller. Bunun somut verisi de Wall Street’in “korku göstergesi” olarak sayılan” VIX kısaltmalı CBOE Volatilite Endeksi. Aslında VIX ile S&P 500 ters orantılı. Ancak son dönem gibi “sıra dışı” zamanlarda iki gösterge aynı yönlü oluyor. Geçen hafta yüzde 4.7 artarak 16.43 puandan kapanan VIX halen tarihi düşük seviyelerinde ancak son birkaç aya nazaran artıyor. Bu veri, yatırımcıların hisselere hücum ederken hafif “ellerinin titrediği” anlamına da geliyor. Tezi güçlendiren bir diğer veri ise hacim düşüklüğü. 2011 için günlük ortalama beklenti 8.47 milyarlık hissenin işlem görmesiydi. Ancak tüm artışlara rağmen Wall Street’te pazartesi 6.6 milyar, perşembe 6.7 milyar, cuma günü ise 7.13 milyar dolar hisse işlem gördü.
Şimdi tüm para piyasasının gözü gelecek haftada. Pazartesi günü ülkede “Başkanlık Günü” nedeniyle borsalar kapalı. Salı günü ise Wall Street boğasının tansiyonunu yeniden ölçme zamanı!
ZİYA ÖZIŞIK / Radikal
