İran Dini Lideri Mücteba Hamaney, ABD’nin ya da İsrail’in İran’a yeniden saldırması hâlinde silahlı kuvvetlere “anında, etkili ve coğrafi sınır tanımayan” bir karşılık hazırlama talimatı verdi. Açıklama, ABD’de 3 Kasım’daki ara seçimlere üç gün kala geldi; Başkan Donald Trump daha önce seçimden önce İran’a saldırı düzenlenmeyeceğini söylemişti.
Hamaney’in ofisi cumartesi günü yaptığı açıklamada, liderin ülkenin üst düzey askerî komutanlarıyla görüştüğünü ve onlara “önemli stratejik talimatlar” verdiğini duyurdu. Açıklamaya göre Hamaney “azami caydırıcılık” çağrısı yaptı ve bölgedeki müttefik grupları kastederek “cephelerin birliğini” bölgenin yeni siyasi ve güvenlik düzeninin temel unsuru olarak tanımladı. Liderin resmî X hesabından yapılan paylaşımda da çeşitli ülkelerdeki “Direniş Cephesi”nin tutumuna teşekkür edildi.
Görüşmenin, yaklaşık sekiz ay önce başlayan savaştan bu yana kamuoyuna duyurulan ilk toplantı olduğu bildirildi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları 28 Şubat’ta başlamıştı.
Trump: Ara seçimden önce saldırı yok
Trump 8 Ekim’de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’nin “3 Kasım’daki ara seçimlerden önce hiçbir zaman İran’a saldırmayacağını” yazmış, İran’la “verimli görüşmeler” yapıldığını belirtmişti. Trump aynı hafta savaşın seçimden önce ya da sonra sona erebileceğini söylemiş, kapsamlı askerî operasyonlara yeniden başlama seçeneğini dışlamamıştı.
İran ordusu sözcüsü Muhammed Akraminia da ABD’nin yeni bir saldırısının savaşı “daha geniş bir coğrafyaya” yayacağını söyledi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise “Kırmızı çizgiler geçmişte kaldı” ifadesini kullandı.
Arabulucular Katar’da görüşmeleri sürdürüyor
Sert açıklamalar, diplomatik temasların sürdüğü bir döneme denk geldi. Arakçi, Katarlı ve Pakistanlı arabulucuların nükleer önerileri değerlendirdiğini, kendi yardımcısının görüşmeler için Katar’da bulunduğunu söyledi. Katar’da 12 saati aşan son tur görüşmelerin sonuçsuz kaldığı bildirildi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’ye bir mektup gönderdiği de ortaya çıktı. Arakçi mektubu diyaloğun yeniden başlaması için “olumlu bir adım” olarak nitelendirdi. Trump ise yeni barış görüşmeleri başlatma talimatı verdiği yönündeki haberleri reddetti ve mektubun İran’a gönderilecek tıbbi malzemelerle ilgili olduğunu söyledi. Mektubun içeriği resmî olarak açıklanmadı.
İran’ın temel önerisinin, Hürmüz Boğazı’nı birkaç gün içinde yeniden açması karşılığında haziranda varılan mutabakata dönülmesi, İran limanlarına uygulanan ABD deniz ablukasının kaldırılması ve petrol yaptırımlarında muafiyet tanınması olduğu bildiriliyor.
Hürmüz Boğazı’nda ise gerginlik sürüyor. İran devlet televizyonu son günlerde en az altı tankerin patlamalarla hasar gördüğünü duyurdu. Boğazdan geçen gemi sayısının 28 Ekim’de sona eren haftada savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 70 düşük kaldığı bildirildi.
