ABD Üniversitelerinde Kardeşlik. Mahmut Ekenel yazdı.
ABD Üniversitelerinde Kardeşlik
Amerika’da eğitime başladığım ilk günlerde okulun öğrenci merkezinde tanıştığım bir kız öğrenciye ne beklediğini sorduğumda bana kız kardeşlerini beklediği söylemişti. Kız kardeşleri geldiğinde çok şaşırmıştım, çünkü toplam oniki kişiydiler. Hiçte birbirlerine benzemiyorlardı. O zaman neden onları kız kardeşlerim diye tanıtmıştı bana. Bilmediğim bir kavramı öğrenme zamanı gelmişti.
Amerika’daki hemen hemen bütün okullarda adına kardeşlik denen organizasyonlar vardır. Erkek öğrencilerin kardeşlik organizasyonlarına fraternity, kız öğrencilerin kardeşlik organizasyonlarına da sorority denir. Fraternity (erkek kardeşlik) kelimesi latin bir kelime olan frater’dan; sorority (kız kardeşlik) kelimeside gene Latin bir kelime olan soror’dan üretilmiştir. Fraternity kelimesi çoğu zaman kısa olarak frats diye de geçer. Adı ima ettiği gibi, fraternity tamamen erkek öğrencilerden oluşur. Aynı şekilde sorority’de tamamen kız öğrencilerden. Fraternity kelimesi ilk kez 1874 yılında New York Syracuse Üniversitesinde kurulan Gamma Phi Beta grubu tarafından kullanılmıştır.
Bütün fraternity’ler ve sorority’ler öğrenciler tarafından işletilen kazançsız (non-profit) sosyal organizasyonlar olup, aynı zamanda hayır kuruluşları (public benefit) olarakta isimlendirilirler. Hemen hemen her üniversitede bu gruplar bulunur ve büyük çoğunluğu birbirine bağlıdır. Birbirlerine tek bir anayasa ile bağlı olan organizasyonlara milli organizasyon denir. Milli fraternity ve sorority’ler birbilerini ziyaret edebilir, birbirlerinin evlerinde kalabilirler. Aynı zamanda yerel organizasyonlar da vardır. Yerel organizasyonlar bağımsızdırlar ve kendi anayasalarını oluştururlar. Yerel olmanın güzel yanı, milli organizasyon için maddi katkı sağlamanın gerekmemesidir.
Fraternity ve sorority’lerden birkaç tanesi hariç, (Acacia, FarmHouse, ve Triangle) hepsi Yunan alfabesinden alınan iki veya üç harflerle anılırlar. Bu yüzden öğrenciler arasında bütün organizasyonlara Yunan (Greek) grupları denir. Yanlış anlaşılmasın, hiçbirinin Yunanistan ile alakası yoktur. Sadece isimleri yunan harflerinden oluştuğu için Yunan grupları olarak bilinirlar. Yunan harflerini ilk kez Phi Beta Kappa fraternity’si kullanmıştır. Amaçları gerçek adlarını saklamakmış ama daha sonra büyük çoğunluk Yunan harfleri kullanır olmuş. Bazı organizasyonların gerçek isimleri sadece üye olduktan sonra yalnız üyelere açıklanır. Organizasyonlar aynı zamanda başka sırlara da sahip olabilirler. Bazılarının gizli el sıkışma yöntemleri vardır, bazıları üyelerine gizli isimler verir, gizli şarkılar ya da şifreler olabilir.
Bazı kardeşlik organizasyonlarının isimleri Phi Beta Kappa, Alpha Delta Phi, Kappa Alpha, Sığma Phi, Beta Theta Pi, Zeta Psi, Chi Phi, Delta Zeta, Chi Epsilon’dur. İllinois Üniversitesi ABD’deki en çok kardeşlik organizasyonun bulunduran okuldur. Bünyesinde 46 fraternity ve 23 sorority bulundurur.
Üç çeşit fraternity (veya sorority) vardır: sosyal, servis ve onursal. En yaygın olanı sosyal olanıdır. Çeşidi ne olursa olsun, bütün fraternity’ler ve sorority’ler hayır işleriyle uğraşmakla görevlidirler. Her sosyal fraternity ya da sorority’nin kampüs içinde ya da kampüs civarında evi mevcuttur. Organizasyona üye olan bir öğrenci ilk senesinde bu evde yaşamak zorundadır. Beraber yaşadıkları için birbirlerini kardeş olarak çağırırlar. Evin iki görevi vardır. Birincisi yeni üyeleri organizasyona kaynaştırmaktır; ikincisi ise sosyal aktiviteler ve toplantılar için buluşma yeri olmasıdır. Onursal organizasyonlarının çok nadir evi olur. Tarihte ilk evi kuran Chi Psi fraternity’si olmuştur.
Evlerin önüne konan büyük Yunan harferi bu evin bir fraternity ya da sorority olduğunu simgeler. Evlerin içinde öğrencilerin özel odalarının yanı sıra, genelde büyük bir mutfak, yemek odası, toplantı odası, oyun ve eğlence odaları bulunur. Duvarlarında genelde mezun olmuş başarılı organizasyon üyelerinin resimleri ya da spor ve bilgi turnuvalarda alınan ödüllerle kaplanır. Evlerin çoğunda mezun olan üyelerin konaklaması için misafir odası mevcuttur. Kardeşlik organizasyonlarının bazıları karşı cinsin öğrenci odalarına çıkmasına izin vermesede, bir kısmı bu kurala uymaz. Çoğunlukla alkole izin verilmesede, bazı okullardaki organizasyonlar, yöneticilerinin özel bir alkol bağımlılığı kursu/dersi almaları karşılığında alkol bulundurma izni alabilirler.
Kardeşlik organizasyonlarına katılmak genelllikle okul döneminin başında olur. Uzun süren bir aşama sonucunda katılabilirsiniz. Dönemin hemen başında fraternity’ler ve sorority’ler yeni öğrencileri evlerine davet edip kendilerini ve amaçlarını tanıtırlar. Bu davetlerde çekici olabilmek için hediyeler verilir, yemekler ikram edilir, ya da o orgnizasyonun mezun olmuş meşhur şahısları çağrılıp yeni adaylarla sohbet etmesi sağlanır. Katılım ve üyelik için her okulun kendi kuralı vardır. Bunlar arasında belli bir not ortalamasının üzerinde olma ya da belli bir ders kredisi alma gereği olabilir. Bütün organizasyonlar okulun sıkı denetimi altındadır. Eğer bir kardeşlik organizasyonunun üyelerinin toplam ders ortalaması belli bir seviyenin altına düşerse, o organizasyon, üyeleri ders ortalamalarını yükseltene kadar yeni üye kabul edemez. Yeni adaylar, tam üye olana kadar kardeşlik evinin bütün fırsatlarından yararlanamazlar. Adaylar, tam üye olmaları için çeşitli şartları yerine getirmeleri gerekir. Bunlarda bazıları organizasyonun tarihi ve yapısı hakkında sınavlardan geçmek, toplum faydası için belli bir süre hizmette bulunmak (temizlik, yaşlılara yardım, ders anlatmak, vs.), aday olduğuna dair rozet veya amblem taşımak, üyelere sunuş ve konuşmalar yapmak, üyelere karşı saygılı davranmak, vs.
Birçok üniversite tarafından yasaklanmış olsa bile, halen bazı organizasyonlar ‘hazing’ denilen üye olma şakaları yapmaktadır. Yasaklanmasının sebebi geçmişte bir çoğunun ölümle sonuçlanmış olmasıdır. Adayların tam üye olabilmesi için, aktif üyelerin tamamının olumlu oy kullanması gerekir. İşte bu sebebten dolayı, sosyal kardeşlik organizasyonlarının etnik ayırımcılık yaptığı iddia edilir. Bazı organizasyonlar zenci öğrenci almamaya çalışır; bazı zenci organizasyonlarıda beyazları. Üyelik sürecinde
şartları yerine getiremeyenler, ya da getirmede isteksiz ve başarısız kalanlar, adaylıktan atılırlar. Bazı organizasyonlar, üye adaylarına gizli lakaplar da takarlar. Bu isim adayın iyi bir yönünü yansıtır; iyi basketbol oynayan Jordan ismi takılabilir, ya da başını traş edene parlak gibi.
Ben 2002 yılında altı ay süren adaylığın ardından, Chi Epsilon İnşaat Mühendisliği onursal kardeşlik organizasyonu üyesi oldum. Altı aylık adaylığım süresinde çeşitli ilkokul ve liselere giderek toplam altı saat İnşaat Mühendisliği tanıtımı hakkında sunuşlar yaptım. Toplam üç saat organizasyon üyelerine kendi çalışmalarım hakkında sunuşlar yaptım. Tüm aday arkadaşlarımla beraber üniversite çevresinde gönüllü olarak çevre temizliği bile yaptık üyeliği kazanmak için. Üyeliğim boyunca her hafta davet edilen bir misafir konuşmacıyı dinlemek zorundaydım. İnşaat Mühendisliği hakkında onlarca konuşmacı dinleyip dağarcığıma yeni bilgiler, bakış açıma yeni ufuklar kattım. Şu anda mezun olmuş bir üye olarak kardeşlik organizasyonumda hala çalışmaktayım. Şu ana kadar oniki üniversiteye gidip, İnşaat Mühendisliği hakkında bilgilendirici konuşmalar yaptım. Aktif bir üye olarak, hangi eyalete bir üniversiteyi ziyarete gittiysem, organizasyon kardeşlerim beni karşıladı ve kampüs içinde yardımcı oldular.
Eğer ilerde ABD’de okuma fırsatınız olursa kesinlikle mesleğinizle ilgili bir onursal kardeşlik organizasyonuna katılmanızı tavsiye ederim. Sosyal bir kardeşlik organizasyonuna katılmak isterseniz, lütfen size uyup uymadığını iyi araştırın. İlerde kardeşiniz olacak insanların not ortalamasını, mezun olan üyelerin nasıl ve nerede iş bulduklarını, organizasyon evinin şartlarını, çalışma odası veya kütüphanesi olup olmadığını, hatta evde pişirilen yemekleri, hazing denilen kötü şakaların olup olmadığını, kardeşlerinizin daha çok hangi bölümlerde okuduklarını iyi araştırın ve kararınızı öyle verin.
Mahmut Ekenel / Los Angeles
