Fed, kuruluşuna neden olan 1907 Paniği’nin çok benzerini 100 yıl sonra yaşayacağını muhtemelen hiç tahmin etmemişti.
Ekonomi literatürüne 1907 Paniği ya da 1907 Banka Paniği olarak geçen ABD’nin 1907’de yaşadığı finansal kriz, ABD merkez bankası Fed’in kurulmasına neden olan kriz olarak görülür. Öte yandan kendisini doğuran bu krizin çok benzerini 100 yıllık tarihi içinde deneyimlemeyi muhtemelen tahmin etmemiş olan Fed, 2008 krizi esnasında 1907’de J.P. Morgan ve arkadaşlarının attığı adımlardan rehberlik almış olacak ki, 31 Ocak’ta görevine veda edecek olan başkanı Ben S. Bernanke, 8 Kasım 2013’te yaptığı konuşmasında 1907 ve 2008 krizi arasındaki paralelliklere dikkat çekmeyi ihmal etmedi.
İki aracı kurumun, piyasada tekel oluşturma planlarını yerine getirememesiyle patlak veren 1907 banka krizi, bir yandan birbirinden farklı düzenlemeler altında işlerken, diğer yandan sermaye piyasalarında kendilerine has görevleri olan birbirinden farklı birçok finansal aracıyı kapsadı. Düzenleme çerçevelerinin farklılığı paniği derinleştirerek, New York Borsası’nın zirveden yüzde 50 düşmesine neden oldu. ABD’de San Francisco’da 1906’da meydana gelen depremin ardından 1907 Mayıs’ında baş gösteren ekonomik resesyona rastlayan panik dönemi, halkın paralarını çekmek için banka ve 1900’lerin başlarında yüzde 244 büyüyen tröst şirketlerine akın etmesiyle meydana çıkarak, yaklaşık 6 hafta sürdü. Panik, New York şehrindeki birçok bankanın piyasadaki likiditeyi çekmesi ve mevduat sahiplerinin paralarını finansal kuruluşlardan çekmeye başlamasından kaynaklandı.
ABD’de o yıllarda hasat ve mahsüllerin ihracat dönemlerinde kredi taleplerinin artışıyla ortaya çıkan mevsimsel likidite dalgalanmaları ve San Franisco depremiyle, dünyanın para merkezlerinden altının uzaklaşması ve yeniden inşa için harcanan para Haziran 1907’de, 2008 krizindeki gibi likidite sıkışıklığına neden oldu.
Mevduat sahipleri bankalara akın etti
Bu gelişmeler devam ederken, F. Augustus Heinze, New York buz piyasasını tekelleştirmeyi başarmış olan ve birlikte birçok bankanın kontrolünü ele geçirdiği Charles W. Morse’un yardımıyla, kendi şirketi United Copper Company’yi tekelleştirerek piyasayı ele geçirme teşebbüsünde bulundu. Heinze ve Morse, New York’un en büyük 3. tröstü Knickerbocker Trust Company’nin başkanı Charles T. Barney’den fonlama konusunda yardım istedi. Ancak tekelleştirme girişiminin başarısız olmasıyla, United Copper’ın hisseleri dibe vururken, Heinze’ın sahip olduğu State Savings Bank of Butte Montana iflasını açıkladı ve Heinze’ın sahip olduğu bir diğer banka Mercantile National Bank’ta paraları olanlar, mevduatlarını çekti. Barney’nin şirketi Knickerbocker da bu hamlenin başarısızlığından nasibini aldı ve J.P. Morgan’ın baskın olduğu National Bank of Commerce’ın, şirketin takas daireliğini yapmasıyla halk 22 Ekim’de paralarını çekmek için Knickerbocker’ın kapısına dayandı. Knickerbocker’dan 3 saat içinde 8 milyon dolar çekildi ve tröst şirketi, tüm operasyonlarını durdurmak zorunda kaldı.
Haberlerin yayılmasıyla, diğer bankalar ve tröst kuruluşları da Knickerbocker’a kredi vermedi ve bunun üzerine borsadaki aracı kurumlara verilen kredilerde faizler yüzde 70 tırmandı; hisseler 1900 Aralık’ından bu yana en sert düşüşünü yaptı. Panik, önce Trust Company of America ve Lincoln Trust Company’ye, 24 Ekim itibariyle de birçok tröst şirketi ve bankaya yayıldı.
