EFSANEVİ ARKEOLOG GERİ DÖNDÜ, “INDIANA JONES VE KADER KADRANI (INDIANA JONES AND THE DIAL OF DESTINY)”
Sinema Yazarı/Film Eleştirmeni Efe TEKSOY; aksiyon, macera türündeki “INDIANA JONES AND THE DIAL OF DESTINY” adlı filmin bilinmeyenlerini ve kamera arkası çözümlemesini, Amerika’nın en çok okunan Los Angeles merkezli ilk Türkçe internet Gazetesi @alaturkaonline için kaleme aldı.
KAHRAMAN ARKEOLOG MACERA PEŞİNDE
Walt Disney Pictures ve Lucasfilm Ltd. tarafından üretilen, Walt Disney Studios Motion Pictures tarafından dağıtılan Indiana Jones ve Kader Kadranı (Indiana Jones and the Dial of Destiny), 295 milyon dolar bütçesiyle serinin en pahalı ve süresi en uzun filmi olma özelliğini taşıyor. Steven Spielberg tarafından yönetilmeyen tek Indiana Jones filmi olan bu yapımda Spielberg, yönetici yapımcı olarak yer alıyor. James Mangold‘un yönetiği filmin çekimleri; İngiltere, İtalya ve Fas da dahil olmak üzere çeşitli ülkelerde yapıldı. Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull (2008) filminin devamı niteliğindeki yapım, 35mm film yerine dijital olarak çekilen ilk ve tek Indiana Jones filmi. Yönetmen James Mangold; George Lucas ve Steven Spielberg’in mirasına sahip çıkarak, Indiana Jones serisinin hafızalara kazınan sembolik motiflerini devam ettiriyor. Örneğin; Ebeveyn Problemi ve Kuşak Çatışması meseleleri, Spielberg sinemasının temel taşlarındandır. Baba otoritesinin çıkmaza girmesi ve yeniden tesis edilmesi tüm Steven Spielberg filmlerinde işlenen önemli bir motiftir. Bu yapımda da, yine aynı meseleyi Indiana Jones ve vaftiz kızı Helena Shaw karakterleri üzerinden gözlemliyoruz.
FİLMİN KONUSU
Efsane arkeolog Indiana Jones, tarihin akışını değiştirebilecek efsanevi bir eseri geri almak için zamana karşı büyük bir mücadeleye girer. Bu tehlikeli macerada, kendini beklemediği ve de istemediği bir anda yepyeni bir gizemin peşinde bulur.
Yıldız isimlerden oluşan oyuncu kadrosunda; Harrison Ford, Phoebe Waller-Bridge, Mads Mikkelsen, Antonio Banderas, Karen Allen, John Rhys-Davies, Shaunette Renée Wilson, Thomas Kretschmann, Toby Jones, Boyd Holbrook, Olivier Richters, Martin McDougall, Alaa Safi, Chase Brown, Ethann Isidore ve Nasser Memarzia yer alıyor.
YARAMAZ ÇOCUK TEDDY
Masallara uyguladığı çözümleme tekniğiyle Budunbilim (etnoloji), Halkbilim (folklor) ve Göstergebilim (semiyotik) alanlarında çözümleme yöntemlerine önemli katkı sağlayan Yazınbilimci, Dilbilimci ve Masalbilimci Vladimir Propp, “Masalın Biçimbilimi” adlı eserinde dünyadaki tüm masalları derinlemesine irdeler ve hepsinin ortak 31 işlevi yani noktası olduğunu belirtir. Bu işlevlere Indiana Jones and theDial of Destiny hikayesinde de rastlıyoruz. Tılsımlı nesnelerin masallarda ve hikayelerde büyük bir rol oynadığını belirten Propp; “Tılsımı çalan, çoğunlukla yaramaz bir çocuk, efendi, vb’dir.” diye belirtir. Filmde de Kader Kadranı’nı çalan kişi Teddy isimli haylaz bir çocuktur. Ayrıca dilbilim tarihinde ve metin çözümleme alanında önemli bir dönüm noktası sayılan isimlerden Litvanyalı Bilim adamı A. J. Greimas, Propp’un saptadığı işlevleri yeniden sınıflandırarak kendi Göstergebilimsel bakış açısına göre yeniden dizgeleştirir ve üç sınamaya ayırır. Filmde anlatılan hikayenin de yine Propp’ta olduğu gibi Greimas’ın 3 aşamalı (Yetilendirici, Sonuçlandırıcı ve Onurlandırıcı Sınama) şemasına uygun olduğu gözlemliyoruz.
KAHRAMANIN SONSUZ YOLCULUĞU
Karşılaştırmalı Mitoloji ve Din üzerine yaptığı devrim niteliğindeki çalışmalarıyla tanınan Amerikalı Profesör Joseph Campbell, mitlerin ve masalların yapısını derinlemesine incelediği ‘’Kahramanın Sonsuz Yolculuğu’’ adlı eserinde, kahramanın bir dizi sınavdan geçmek üzere ‘Sınavlar Yolu’ adı verilen bir yol izlediğini belirtir. Mit-maceranın sevilen bir aşamasını oluşturan bu Zor Görevler motifi, kahramanın kendisini destekleyen iyi kalpli bir koruyucusu olduğunu fark edeceği bir süreçtir. Burada bahsedilen koruyucu figürün, filmdeki karşılığının ise Indiana Jones’un vaftiz kızı Helena Shaw karakteri olarak karşımıza çıkıyor.
DETAYLAR
-İlk Afro Amerikalı kadın CIA‘e 1974‘te Nixon yönetiminde katıldı. Film 1960‘ların sonunda geçiyor.
-Yönetmen olarak filmden ayrılma kararı tamamen Steven Spielberg‘in kişisel fikriydi.
–Mads Mikkelsen‘in canlandırdığı ana düşman Voller, kısmen eski Nazi bilim adamı Wernher Von Braun‘a dayanıyor. Thomas Kretschmann (Albay Weber) daha önce History Channel‘ın “Project Blue Book” adlı TV dizisinde Von Braun‘u canlandırdı.
–Harrison Ford‘a bu film için 10-12 milyon dolar ödendi.
-Indy’nin tabancasını taşımadığı ve hatta kullanmadığı tek Indiana Jones filmi
Harrison Ford, Indiana Jones rolü için forma girmek için 40 millik bisiklet gezilerine ve günlük yürüyüşlere çıktı.
KAMERA ARKASI
– Antikythera Mekanizması gerçek bir eser ve inanılmaz derecede gelişmiş antik bir kalıntıydı ve şimdiye kadar tasarlanmış ilk bilgisayar olarak kabul ediliyordu. Ancak amacı, zamanda yolculuk yapmaktan ziyade bir deniz seyrüsefer cihazı olarak hareket etmekti.
–Rahim‘in tuttuğu bıçak, Şam Çeliğinden yapıldığını düşündüren alışılmadık bir desene sahip. Bu, ultra yüksek karbonlu bir çeliktir ve onu yaratma tekniği kaybolmuştur. Bu malzemeden yapılan orijinal bıçaklar çok pahalı ve nadirdir. Bu da, Rahim’in babasının bıçağı neden ona verdiğini açıklar.
–Disney, serinin sahibi ve yapımcılığını üstlenen Lucasfilm‘i 2012 yılında satın aldığı için seride Paramount Pictures tarafından dağıtılmayan ilk film olacak. Disney daha sonra 2013 yılında dizinin dağıtım ve pazarlama haklarını Paramount‘tan satın aldı. Ancak Paramount, ilk dört filmin dağıtım haklarını halen elinde tutuyor ve gelecekteki tüm taksitlerden mali katılım alacak.
–Shaunette Renée Wilson‘ın setteki ilk günü, NYC geçit töreni sahnesi için Glasgow‘daydı.
INDIANA JONES 5
Küresel çapta bir dizi çekim lokasyonuna sahip olan filmde; geçit töreni çekimleri New York City‘ye benzeyecek şekilde dönüştürülen Glasgow şehir merkezine gerçekleşti. Ayrıca geçit töreni müdavimleri ve Vietnam Savaşı protestocuları olarak 1.000 kişilik arka plan oyuncusu yer aldı. Sicilya ve İtalya‘daki çekimlerde yaklaşık 600 kişiden oluşan güçlü bir ekip üyesi vardı. Adını James Bond‘tan alan dünyanın en büyük ses sahnelerinden birisi olan 007 Stage‘de, New York City Metro istasyonunun bire bir kopyası inşa edildi. 295 milyon dolarlık devasa prodüksiyon bütçesiyle Indiana Jones serisinin en pahalı filmi ve şimdiye kadar yapılmış en pahalı filmlerden birisi olan Indiana Jones and the Dial of Destiny’te, Phedon Papamichael görüntü yönetmeni olarak görev aldı. Usta yönetmen ve efsanevi film yapımcısı Steven Spielberg, senaryo hakkında tavsiyelerde bulundu ve çekim günlüklerini izledi. Ayrıca daha sonra kurgu odasını birkaç kez ziyaret ederek, bitmiş filmi övdü.
Aksiyon ve macera klasiği Indiana Jones serisinin 5. halkası Indiana Jones and the Dial of Destiny, sizleri heyecan ve gizem dolu bir serüvenin içerisine sürükleyecek destansı bir yapım.
İyi Seyirler Dilerim
EFE TEKSOY
KAYNAKÇA
Vladimir Propp, Masalın Biçimbilimi ve “Olağanüstü Masalın Dönüşümleri” & E.M Meletinski “Masalın Yapısal ve Tipolojik İncelemesi”, çev. Mehmet Rifat-Sema Rifat, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018
Joseph Campbell, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, çev. Sabri Gürses, İstanbul: Kabalcı Yayıncılık, 2013
