Son altı ay içinde tüm dünyada petrol fiyatlarında görülen artış, ekonomik büyümeyi engellerken tüketicileri de kızdırıyor. Amerika’da artan benzin fiyatları başkanlık seçim kampanyasının siyasi konularından biri haline geldi. Amerikalı uzmanlara göre, fiyat artışını yavaşlatmak için alınabilecek önlemler var.
Amerikalı tüketiciler, benzin fiyatlarındaki hızlı artışa tepkili.
Amerikan Petrol Enstitüsü Baş Ekonomisti John Felmy’ye göre, fiyat artışının nedeni, gelişmekte olan ekonomilerde petrole talebin tırmanması:
“Kalkınmakta olan ülkelerin gelişmiş ülkelerden daha fazla petrol kullandığı bir gerçek. Araştırmalar, talebin daha da artacağını gösteriyor.”
Artan petrol fiyatları uçak şirketleri gibi büyük tüketicilerin enerji masraflarını sabit tutmak için gelecekte aynı fiyattan petrol almalarını sağlayacak anlaşmalar imzalamalarına yolaçtı. Ancak aracı şirketlerin bu sözleşmeleri kar amacıyla sık sık satmaları yüzünden petrolü aynı fiyattan alma garantisi yok.
Amerika Tüketiciler Federasyonu’ndan Mark Cooper, bu yatırımcıların spekülatör olduğunu, piyasaya para akıtarak tüketicilere zarar verdiğini savunuyor:
“Spekülasyonlar yüzünden petrol fiyatı varil başına 70 dolardan 100 doların üstüne çıktı.”
Mark Cooper, uzun dönemli yatırımlara destek verecek daha iyi vergi yasalarının piyasaları sakinleştirebileceği, ancak buna da spekülatörlerin anlaşma sayısını sınırlayarak tepki verebileceği uyarısında bulunuyor.
Bazı uzmanlarsa İran’la yaşanan gerginliğin fiyat artışlarını körüklediğini, çünkü ekonomik yaptırımlar veya olası bir askeri müdahalenin bu ülkeden petrol ihracatını durdurabileceğini savunuyor.
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü uzmanı Muhsin Han’a göre, fiyat artışlarında, yakıt sıkıntısı yaşama korkusu, spekülasyonlardan daha etkili.
Uzman, İran’la bir çatışma çıkarsa, Washington’un, Amerika’nın stratejik petrol rezervlerini açarak fiyatları dengeleyebileceğini söylüyor:
“Herhangi bir nedenle İran petrolü piyasadan kesilirse Amerika’nın petrol stoklarını kullanıma açacağını açıklaması bence fiyatlarda düşüşe neden olur.”
Amerika’nın bazı bölgelerinde benzin fiyatları litre başına 1 doları geçti. Başka ülkelerde benzin fiyatları çok daha yüksek ama, konu seçim malzemesi haline gelmiş durumda. Çünkü Amerika’da ortalama bir aile yılda 3 bin litreden fazla benzin kullanıyor ve tüketiciler siyasetçilerden fiyat artışlarını durdurmalarını istiyor. Ekonomistlere göre, petrol fiyatları dünya piyasasında belirleniyor ve Washington’un bunu değiştirmesi mümkün görünmüyor.
(VOA)
