Şehit edilen Türk diplomatlara dikkat çekmek için 1981’de başlatılan Türk Günü Yürüyüşü 30 yaşında.
Ermeni terör örgütü ASALA, 1970’li yılların sonunda İran’dan Amerika’ya terörist eylemlerle Türk diplomatları şehit ediyordu. Birbiri ardına katledilen diplomatlarımızın yaşadıkları ise hiçbir gazeye haber dahi olmuyordu. ABD’de yaşayan Türk vatandaşları, yaşananlara sessiz kalmamak ve şehit edilen Türk diplomatlara dikkat çekmek için 1981’de sokağa inmeye karar verdi. Daha önce bu tarz bir eylem yapmamış Amerika’daki Türkler için bu bir ilkti. Bugün ‘Türk Günü Yürüyüşü’ diye bildiğimiz ve her yıl Mayıs ayının üçüncü Cumartesi kutlanan etkinlik, Ermeni terörünü protesto etmek amacıyla başladı. Yürüyüşün yapıldığı ilk yıl sadece bir kaç yüz kişinin katıldığı etkinliğe, “Ermeni Terörünü Telin Yürüyüşü” adı verildi. Dönemin New York Başkonsolosu Tevfik Günay’ın öncülüğünde başlatılan ilk yürüyüş, Manhattan’ın meşhur 5. Caddesi’nin kaldırımlarında yapıldı. Uzun uğraşlar sonunda polisten izin kopartan Türkler, biraz da alışık olmadıkları için çekingen bir tavırla Ermeni terörizmini protesto etti. Türk vatandaşları ilk yürüyüşü 23 Nisan’da yapmıştı. Yürüyüş aynı zamanda Ermenilerin her 24 Nisan’da yaptığı protestosu gösterilerine bir cevap niteliğindeydi. ABD’deki Türk toplumunun gerçekleştirdiği en büyük etkinliklerden olan yürüyüş, zamanla mahiyet değiştirerek bugün bir festival havasına bürünmüş durumda.
“İLK YÜRÜYÜŞTE BEBEKLERLE BİRLİKTE YÜRÜDÜK”
İlk Türk Günü Yürüyüşü’nün bir kırılma noktası olduğunu anlatan Erhan Atay, ‘‘Yürüyen grubun içinde imamımız bile vardı; cübbesi ve takkesiyle. ‘Türkiye, Türkiye’ deyip, ‘Ermeni terörüne son’ diye slogan atılıyordu. Biz gençler İngilizce slogan atıyorduk çünkü İngilizce bilen çok azdı.” diyor. 5. cadde için izin alınmasına rağmen yolun sadece bir kısmını ve kaldırımı kullanan Türklerin yürüyüşü bir buçuk saat sürmüş. Erhan Atay, katılım az olmasına rağmen amacına ulaştığını ve insanların kendisine güven hissettiğini belirterek, “Neden yürüdüğümüzü anlattık. Yapılan protesto gösterisi, o dönemde gazetelere haber oldu. Bugün de yürüyüş sonrasında toplandığımız Türkevi’nin yanındaki parkta bir araya gelip konuşmalar yapıldı. Yürüyüşün ardından herkese bir güven geldi. Yıllar önce kaldırım da çekinerek yürüyen Türkler, artık caddenin ortasından kendilerine güvenerek yürüyor. O günlerde başlayan yürüyüş bugün binlerce Türk’ü bir araya getiriyor.” diye konuştu.
“NEW YORK’TA SAĞIR AT ARADIK”
Protesto gösterisinin amacına ulaştığını gören Türkler, kısa bir süre sonra yürüyüşün adını değiştirerek “Türk Günü Yürüyüşü” ismiyle etkinliğe devam etti. Yılın bir gününü kendi milletinden insanlarla bir arada geçirmek ve içinde yaşadığı topluma kendini anlatmak için yola devam eden Türk Günü Yürüyüşü, her yıl binlerce Türk’ü bir araya getirmeye başladı. Türkiye’den gelen sanatçılarla renklendirilmeye çalışılan yürüyüşte sıradışı olaylar da yaşandı. Erhan Atay, yaşananlardan bir kaçını şu şekilde özetledi: “Mehter Takımı, Türk Günü yürüyüşlerinin en ilgi çeken ekibidir. 90’lı yıllarda ilk kez gelmişti. Mehter’de büyük davulları bilirsiniz; atlar tarafından taşınıyor. Türkiye’deki bu davulları taşıyan atlar sağır olurmuş. Biz, bunu Mehter Takımı buraya gelince öğrendik. Polis atlarını bile araştırdık New York’ta o günlerde sağır at bulamamıştık. Bu yüzden davulları bir araba ile taşımıştık.” 90’lı yılların ortasına kadar Türk Günü Yürüyüşlerini protesto eden Ermeni ve Rumların olduğunu belirten Atay, yıllar önce Türk Günü Yürüyüşü’ne Harb Okulu’na ait bandonun geldiğini ve bandonun o sene tam bir şov yaptığını, bunun da protestocu grupları ciddi bir şekilde korkuttuğunu söyledi. 46. Cadde’nin köşesinde toplanan Ermeni ve Rum protestoculara doğru hız kesmeden yürüyen ve en yüksek tondan şovunu yapan Harb Okulu öğrencilerinin üzerlerine doğru geldiğini gören protestocuların panikleyip geri çekilmek zorunda kaldıklarını keyifle anlatan Erhan Atay, Mehteran Bölüğü’nün her zaman Türk Günü Yürüyüşü’nün en ilgi çeken kısmı olduğunu da sözlerine ekledi.
YÜRÜYÜŞE SMOKİNLE KATILAN TÜRK
İlk günden bugüne kadar, yapılan yürüyüşlerden sadece birine, ameliyatı olduğu için katılamayan Dr Zeki Uygur, yürüyüşe smokin giyerek katıldığını anlattı. Zeki Uygur, “Yürüyüş sabahları heyecanlanırım. Çevremdekilere her zaman; ‘Bu adamlar bizi eli kılıçlı tanıyor. Şöyle dört başı mamur giyinelim de bizi görsünler” derdim. Doktorlar Cemiyeti, Anadolu Kulübü, Kırımlılar Cemiyeti bunların hepsi aktif ve yürüyüşe kalabalık katılırlardı. Eskiden yürüyüşe ilgi sanki daha çok gibi geliyor. Bir arada olmak çok güzel. Bu işi biraz daha ciddiye almak gerekiyor. Ellerinde bayraklarla geçen gençleri gördüğümde duygulanıyorum. Türklerin yolun kenarında değil bariyerlerin içinde gururla yürümesini istiyorum.” diye konuştu. Bu yıl 30. kez yapılacak yürüyüşün gerekli olgunluğa ulaştığını belirten federasyon eski başkanları tek gün bile olsa Türk toplumunun, birlik ve beraberliğini göstermesi adına yürüyüşe devam etmekte yarar olduğunu söylüyor. Yürüyüşe yeni bir açılım getirmenin de şart olduğu belirten tecrübeli yöneticiler, yürüyüşün artık daha profesyonel ekiplere devredilerek gerçek bir festivale dönüşmesinin şart olduğunu belirtiyor.
TÜRK GÜNÜ YÜRÜŞÜNE GETİRİLEN BAZI ELEŞTİRİLER
Ancak geçen 30 yıla rağmen, yürüyüşün hala eleştirilen bazı yönleri bulunuyor. Yürüyüşün en çok eleştiri alan tarafları şu şekilde sıralanıyor: “Hazırlık çalışmalarının son iki aya sıkıştırılması, ABD’de eskiye oranla çok daha fazla Türk olmasına rağmen; yürüyüşün hala Türkiye’den gelen maddi desteklerle yapılması, Türkiye’nin kültürel renkliliğinin yürüyüşe yansıtılamaması, katılımı artırmak için yeterli tanıtımın yapılmaması, Amerikan medyasında yürüyüşle ilgili yapılan haber ve yayınların azlığı, ulusal ve yerel politikacılardan katılımın olmaması.”
MEHMET DEMIRCI, NEW YORK, Zaman
