Prof. Dr. Suat Hayri Uğurbaş ve ekibi, Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde kendi Göz Bankalarından ilk kornea naklini gerçekleştirdi.
Bölgedeki tek Kornea Nakil Merkezi
BEÜ (Bülent Ecevit Üniversitesi) Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi geçtiğimiz aylarda ruhsatlandırma ve altyapı çalışmalarının tamamlanmasından sonra Göz Bankası Ruhsatı alarak bölgede kornea nakli yetkisi olan tek merkez konumuna gelmişti.
Prof. Dr. Uğurbaş, BEU Göz Bankasında İlk Kornea Naklini Gerçekleştirdi
BEÜ Göz Bankası’nda, uzun süredir dış merkezlerde kornea nakli için bekleyen iki hastaya 27 Temmuz 2017 ‘de başarılı bir şekilde kornea nakilleri yapıldı.
Ameliyatı gerceklestiren, BEU Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Başkanı Prof. Dr. Suat Hayri Uğurbaş yaptığı açıklamada ” Zonguldak’ta ilk kornea naklini 2000’lerin başında 2 hastamıza başarıyla uygulamıştık. Kornea bankamızı faaliyete geçirdikten sonra kendi bankamızdan ilk nakil heyecanını yeniden yaşadık. Nakil Ekibimde yer alan Göz Bankası Müdürü Doç. Dr. Sılay Cantürk Uğurbaş, araştırma görevlimiz İrem Aras, ameliyat hemşirelerimiz Burçin Mustafa Eylül Ercan, Şükran Doğan ve personelimiz Hüseyin Arslan’a teşekkür ediyorum. Hastamızı salah ile taburcu ettik. ” dedi.
Prof. Uğurbaş ve Ekibi Bölge için Tarihi Çalışmalar Yürütüyor
Eski adıyla Zonguldak Karaelmas Üniversitesi yeni adıyla Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde 2000 yılında Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalını Kurulmasını sağlayan Prof Dr. Suat Hayri Uğurbaş, o tarihten beri yaptığı araştırmalarla ve yayınlarla bilim dünyasına önemli katkılar sağlarken, bölge insanının da gözle ilgili sağlık sorunlarını en teknolojik imkanları kullanarak uzaklara gitmeden tedavi edilmesini sağladı.
Zonguldak’ta halen oküloplastik ve orbita cerrahisi, fakoemulsifikasyon, ekstra ve intra kapsüler katarakt cerrahisi, glokom filtrasyon cerrahisi, katarakt ve glokom kombine cerrahisi, glokom valf implantasyonu, şaşılık cerrahisi, vitreoretinal cerrahisi, endolazer cerrahi girişimler ve keratoplasti cerrahisi başarıyla yapılmakta.
Zonguldak’ta ilk Kornea Nakli 2000 Yılında yapıldı
İlk Kornea naklini 2000’lerin başında 2 hastaya başarıyla uygulayan Prof. Dr. Uğurbaş, yıllar sonra BEU ‘de Göz Bankası Kurulmasını sağladı.
Dünya Gözyaşı Hastalıkları Kongresi ilk defa Türkiye’de yapıldı
Alanında dünya çapında söz sahibi bilim insanlarının da katıldığı, Dünya Gözyaşı Hastalıkları Kongresi’nin ilk defa Türkiye’de yapılmasını sağlayan Uğurbaş, 2008 yılında İstanbul’da düzenlediği 9. Dünya Gözyaşı Hastalıkları Kongresine başkanlık yaptı.
Dünya Gözyaşı Hastalıkları Kongresi ilk defa Türkiye’de yapıldı
Türkiye ilk transkanaliküler lazer dakriosistorinostomi cerrahisi
Türkiye ilk defa transkanaliküler lazer dakriosistorinostomi cerrahisi gerçekleştirildi.
Batı Karadeniz bölgesinde tek vitroretinal cerrahi yapma kapasiteli klinik
Batı Karadeniz bölgesinde vitroretinal cerrahi yapma kapasitesi ve yetkisine sahip tek referans göz hastalıkları klinik.
Yine bir ilk, Göz kapağı olmayan bebeğe göz kapağı
Prof. Dr. Uğurbaş göz kapağı olmayan bebeğe göz çevresindeki dokulardan kaydırma yöntemiyle göz kapağı yaptı.
Prof. Dr. Uğurbaş bebeğe göz kapağı yaptı
Batı Karadeniz Oftalmoloji Toplantısı ve Oftalmoloji Kursları
Batı Karadeniz Oftalmoloji Toplantısını düzenleyen Prof. Dr. Suat Hayri Uğurbaş, 2009 yılından itibaren Zonguldak’ta her yıl düzenlenen Oftalmoloji Kurslarını da başlattı.
Prof. Dr. Suat Hayri Uğurbaş kimdir?
Çocuk yaşlardan itibaren kazandığı başarılar dolayısıyla, o yıllarda Karadenizin Altın Çocuğu olarak isimlendirilen Prof. Dr. Uğurbaş, Yurtdışında çalışmak yerine Karadeniz’e Hizmeti Tercih Etti.
Katıldığı birçok bilgi yarışması ve sınavlarda dereceleri ve TÜBİTAK birincilikleri bulunan Trabzon doğumlu, Prof. Dr. Suat Hayri Uğurbaş sırasıyla Hacettepe Tıp Fakültesi, Ankara Üniversitesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde hizmet verdikten sonra, Dünyaca ünlü, Los Angeles’taki UCLA Jules Stein Eye Institute, (Kaliforniya Üniversitesi Jules Stein Göz Enstitüsü) ‘nde Oküloplastik Cerrahi alanında üst ihtisas yaptı.
Yurtdışından birçok teklife rağmen Türkiye’yi, Karadeniz’i tercih etti.
Yurtdışından birçok teklife rağmen 2000 yılında eski ismi ile Zonguldak Karaelmas Üniversitesi olan Bülent Ecevit Üniversitesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı’nı kuran Prof. Dr. Uğurbaş, o tarihten beri burada hizmet veriyor.
Yurtdışında düzenlenen birçok kongrede davetli konuşmalar ve oturum başkanlıkları yapan Prof. Dr. Uğurbaş’ın 100’e yakın yayını bulunmakla birlikte ve uluslararası yayınlarına 200’ün üzerinde atıfta bulunulmuştur.
Tip Fakültesi Dekan yardımcılığı görevinde de bulunan Uğurbaş, Dünya Gözyaşı Hastalıkları Derneğinin genel sekreterliğini, sonrasında da genel başkanlığını yürütmüştür.
Çok iyi derecede İngilizce bilen Prof. Dr. Uğurbaş’ın Ortadoğu Teknik Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü’nden Bilim Ve Teknoloji Politikası Çalışmaları alanında yüksek lisans derecesi de bulunuyor.
Kornea nedir?
Kornea gözün dış tabakasının en önünde yer alan, şeffaf yapıda ve kubbe şeklinde bir dokudur. Bu şeffaf yapının hemen arkasında gözün rengini veren iris yer alır. Korneanın başlıca iki görevi vardır. Birincisi, gözün içindeki yapıları korumak, ikincisi ise dışarıdan gelen ışığı kırarak retina adı verilen ve görmeyi sağlayan sınır tabaşına net bir şekilde odaklamaktır. Gözün en yüksek kırıcılığı kornea tabakasındadır, bu yüzden korneadaki bir bulanıklık veya şekil bozukluğu görmeyi ileri derecede bozar.
Kornea Nakli Nedir?
Kornea nakli, şeffaflığını,saydamlığını yitirmiş, ya da şekli bozulmuş kornea dokusunun çıkarılarak yerine ölüden alınan sağlıklı kornea dokusunun yerleştirilmesi ameliyatıdır. Göz nakli halk arasında yerleşmiş yanlış bir ifade olarak kornea nakli yerine kullanılmaktadır. Bugünkü tıbbın imkanları içinde gözde nakli yapılan kornea tabakasıdır. Göz küresinin nakli söz konusu değildir.
Kornea nakli neden yapılır?
Normalde şeffaf ve damarsız olan kornea dokusu, değişik sebeplerle, yara dokusunun oluşmasıyla ya da ödem (şişme) nedeniyle bulanıklaşabilir. Korneanın bulanıklaşması, gelen ışığın düzgün kırılamamasına ve görmenin azalmasına neden olur. Bazı durumlarda bulanık kornea ile beraber şiddetli ağrı da olabilir. Kornea nakli görmeyi düzeltmek, ağrıyı azaltmak ya da göz bütünlüğünü korumak için yapılabilir.
Hangi durumlarda kornea nakli gerekebilir?
– Göz cerrahisi sonrası korneanın şeffaf kalmasını sağlayan hücreler hasar görürse ve kornea bulanıklaşırsa
– Korneanın kubbe şekli bozulursa, örneğin konikleşirse (keratokonuş)
– Kalıtsal geçiş gösteren bazı kornea hastalıklarında
– Enfeksiyon nedeni ile korneada yara dokusu ve yeni damarlanma olursa (örneğin, Herpes -uçuk virüsü- keratiti sonrası)
– Kazalar nedeniyle kornea bulanıklaşırsa veya bütünlüğü ağır derecede bozulursa
– Kornea nakli sonrası vücut dokuyu reddederse
Nakil yapılacak kornea dokusu nasıl ve nereden temin edilir? Göz bankası nedir?
Göz bankaları kornea dokusunu ölüden almak, uygun besleyici ortamlarda saklamak, alınan dokunun nakile uygun olup olmadığını belirlemek ve doku nakli yapılacak merkezlere ulaştırmak ile yükümlüdür.
Kornea, çeşitli nedenlerle ölen ancak korneası sağlıklı yapıda olan kişilerden alınır. Korneaların kullanılabilmesi için kişinin ölüm nedeninin bilinmesi gerekir. Nakil yapılacak kişiye herhangi bir hastalık geçmemesi için vericinin kanında AIDS, bulaşıcı hepatit ve frengi gibi hastalıklara yol açan mikroorganizmaların varlığı araştırılır. Kornea damarsız bir doku olduğu için kan grubu uyumu gerekli değildir.
İdeal olarak ölümden sonraki ilk 12 saat içinde kornea alınır. Gelişen teknoloji ve uygun doku saklama yöntemleri ile ölüden yalnız kornea dokusu (gözün önündeki şeffaf tabaka, yaklaşık 15 mm çapında, 0.6 mm kalınlığında) alınır ve gözün tümünün alınması gerekmez. Bu nedenle kornea alımı, ölen kişide görünen bir değişikliğine yol açmaz.
Ölüden alınan ve özel besleyici solusyonlarda saklanan korneaların hücre özellikleri ve nakil için yeterli olup olmadıkları göz bankalarındaki özel mikroskoplarla incelendikten sonra belirlenir. Uygun olanlar, ideal olarak 7 gün içinde bekleyen hastalara nakledilir.
Korneası bulanıklaşan herkes kornea naklinden fayda görür mü?
Kornea naklinden fayda görebilmek için gözün kornea dışındaki yapılarının normal olması gerekir. Gözün görüntüyü algılayan ve beyine gönderen retina tabakasında bir hasar varsa kişi yapılan nakilden fayda görmez. Hastanın en azından ışığı seçer düzeyde bir görmesinin olması, retina dokusunun ve diğer göz içi yapılarının sağlıklı olması gerekir. Hastanın bu ameliyattan yarar görüp göremeyeceği göz doktorunun yapacağı ayrıntılı muayene, göz ültrasonografisi ve gerekirse retinanın durumu hakkında bilgi veren bazı (elektrofizyolojik) testlerle tespit edilir.
Kornea nakli ameliyatı nasıl yapılır?
Kornea nakli ameliyatı çoğunlukla lokal anestezi altında yapılır. Hasta uyutulmaz, yalnız gözü ve çevresi uyuşturulur. Çocuklarda, lokal anestezi ile duramayacak hastalarda veya cerrah tercihi ile genel anestezi altında yapılabilir.
Mikroskop altında, yuvarlak özel bir bıçak ile, hastanın bulanık korneasının merkezinden 7,5-8 mm çapında bir pencere çıkarılır ve ölüden alınan şeffaf kornea dokusu uygun boyutta kesilerek bu bölgeye dikilir. Eğer hastanın kataraktı varsa, kornea nakli sırasında kataraktı da alınabilir.
Kornea nakli ameliyatının riskleri var mıdır?
Hiç bir cerrahi girişim risksiz değildir. Olabilecek komplikasyonlar (istenmeyen sonuçlar) arasında enfeksiyon, kanama, retina tabakasının yerinden ayrılması (retina dekolmanı), göz içi basıncının artması (glokom), göz merceğinin şeffaflığını yitirmesi (katarakt oluşumu) sayılabilir. Bazı durumlarda hastanın gözü yeni nakledilen dokuyu reddedebilir ve kornea bulanıklaşabilir.
Ayrıca ameliyat dışında, lokal veya genel anesteziye bağlı komplikasyonlar gelişebilir. Bu tür komplikasyonlar, ameliyat öncesi hastanın genel durumunun iyi değerlendirilmesi ve eğer varsa, kalp hastalığı, şeker hastalığı, akciğer ya da böbrek hastalığı gibi hastalıklarının öncelikle tedavi edilmesi ile en aza indirilir.
Doku reddi ne demektir?
Doku reddi, vücudun bağışıklık sisteminin, bir yabancıdan nakledilen dokuyu tanıması ve ondan kurtulmaya çalışma çabasıdır. Bu çaba, yeni kornea dokusunda bulanıklaşma ve damarlanma ile kendini gösterir, nakledilen doku yok olmaz.
Kornea dokusu damarsız olduğu için, diğer bütün organ ve doku nakillerine göre çok avantajlıdır, ve doku reddi az oranda olur. Doku reddi, daha çok, nakil yapılan kişinin korneasında, daha önceden yoğun damarlanma varsa ortaya çıkar.
Doku reddi tedavi edilebilir mi?
Doku reddi çoğu hastada (%90) steroidli damlalarla tedavi edilerek ortadan kaldırılır. Steroidli damlalar, alıcının bağışıklık sistemini baskılar, ve yeni dokuyu reddedmesini önler. Damlalar yeterli kalmazsa, damardan yüksek doz steroidli ilaçlar vermek gerekebilir.
Nakil yapılan bir hastada doku reddi nasıl anlaşılır?
Nakil yapılan bir hastada, gözde kızarıklık, ışığa hassasiyet, görmede azalma ve ağrı olursa, doku reddi olabileceği düşünülmeli ve hemen göz doktoruna başvurulmalıdır. Erken dönemde başvurmak doku reddinin tedavi edilebilmesi için en önemli kriterdir.
Doku reddi tedaviye yanıt vermezse ne olur?
Kornea doku reddi ile yeniden bulanıklaşırsa, tekrardan aynı göze nakil yapılabilir.
Kornea naklinden sonra gözün rengi değişir mi?
Hayır değişmez. Gözün rengini veren iris dokusu korneanın arkasında yer alır ve cerrahiden etkilenmez.
