Altı Şapkalı Düşünme Tekniği. Edward de Bono ‘nun 6 Düşünme Şapkası. Evren Uğurbaş yazdı.
Şapkamı Alıp Kaçmışlar
Öncelikle karşındaki anlamaya çalış. Güvenilir ol… İyi niyetlerle yaklaş…
Bunlar karşındaki insalarla iyi ilişki kurmak için önemli üç madde.
Bir insanı diğerinden farklı kılan özelliklerden üçü ise; Dil, Kültür ve Bilgi…
Bunları aşmaya yarayan yine “Güven”
Ne kadar basit di mi? Ama kolay mı?
Kolay ve Basit
Kolay ve Basit… Aynı şeyler mi peki…?
Kolay… Başarılması zor olmayan.
Basit… Karışık olmayan.
Zayıflamak için gerekli kurallar 3 tane bile değil…
Az ye.
Çok egzersiz yap…
Basit di mi? Hepimiz biliyoruz. Ama kolay mı? Kolaysa niye yapamıyoruz çoğumuz?
******
Konuşma ve iletişimin önemi bazı toplumlarda daha ön planda oluyor.
Bildikleri üzerine konuşma dinlemekten ya da bunu yinelemekten sıkılmıyorlar ya da “Biliyoruz bunları uff yine aynı şeyler, diye mızmızlanmıyorlar”.
Yer Marriott Hotel. Toplantı salonunda Los Angeles’daki okulların inşaatından sorumlu en önemli insanlar bulunuyor. Bu kurumun en üst görevlileriyle birlikte, bizim inşaat şirketinin sahibi, proje müdürü, yöneticileri de var. Hepsi 60 yaşın üzerinde, bir kaç 40-50 yaşında insan ve ben.
Konumuz inşaat şirketimizle, mal sahiplerinin (LAUSD) (Los Angeles Unified School District) projesini yapan mimarla aramızda çıkan anlaşmazlığı çözerek, uyumlu bir şekilde çalışmayı sağlamak.
Hani böyle bir toplantıda ne beklersiniz diye size sormayacağım?
İlginç bir toplantı oldu işin gerçeği. Toplantıyı düzenleyen anlaşmazlık konularında uzman ve konferans veren aracı bir firma var.
Konuşmacımız kendini tanıttıktan sonra… 3 Farklı masada oturan biz izleyicilere döndü…
Birinci masada inşaatın sahibi olan LAUSD’nin şantiyede bizi kontrol eden temsilcileri, sorumluları ve müfettişleri. İkinci masada onlarında patronları ve bizim patronlarımız. Üçüncü masada inşaatı yapan şirket (biz) ve bizim taşeron firmalarımızın sahiplerinden bir kaçı.
Ciddi bir ortam anlayacağınız…
Konuşmacı birden bize dönüyor ve ortam biraz soğuk hadi birbirimizi tanıyıp aradaki buzları kırmak için oyun oynayalım diyor!!!
Hepimizi eşleştiriyor. Yerlerimizi değiştiriyor. Herkes yanındaki insanın adı, soyadı, mesleği, kaç yıldır çalıştığı ve kendini hangi hayvana benzettiğini öğrenmemizi istiyor!
Gülümsüyor ve ortamdaki bu kocaman ve ciddi insanların suratlarına bakıyorum.Onlarda da hafif tebessüm var ama herkes isteneni yapıyor.
Sonra sırayla birbirmizi tanıtmaya başlıyoruz…
Aklıma iyi de bu oyunu ben en son oynadığımda sanırım ilkokul ya da ne bilim olsun olsun lisedeydim diyorum… Yadırgıyorum.
Sonraki konularda çok ilginç. Konuşmacımız bize birbirimizi niye anlamakta zorluk çekebileceğimizi soruyor. Ve bu konuşma tamamen interaktif yapıyor yani istediğine anında soru sorabiliyor, bizden de katılım bekliyor. Not almamızı istiyor, bizi azarlıyor.
Yazının başında sıraladığım maddelerden bahsediyor. Birbirimizi anlamamızdaki sorunların farklı bir birikim, tecrübeden olabileceğinin altını özellikle çiziyor.
Dil, Kültür ve tecrübelerin her insanı farklı algılamalara sevk ettiğinde bahsediyor. Bazen söylenen bir şeyin aslında sizin anladığınız, algıladığınız şekilde olmadığını halbu ki karşı tarafın farklı şeylerden bahsetmek istediğini söylüyor. Ve bunların çok doğal olduğunda bahsediyor.
Önemli olanın anlayış gösterebilmek ve kendimizi başkasının yerine koymamız gerektiğini belirtiyor. Anladığınızı, anladığınız şekilde karşınızdakine sormanızı onaylatmanızı istiyor. Bunu mu demek istedin? Bunu mu söylüyorsun? Cevapların bizi şaşırtabileceğine işaret ediyor.
Karşımızdaki insanın neyi temsil ettiğini ve yaklaşımın ne olabileceğini özellikle anlayışla karşılamamız gerektiğini belirtiyor ve buradaki sorunların işle ilgili olduğu ve asla kişisel sorunlara dönüştürülmemesi gerektiğini defalarca tekrarlıyor.
Benim Amerika’da daha da önemini anladığım, “Nothing personal, just business.” lafı her yerde önemini gösteriyor. Kabaca, kişisel değil sadece iş…
İnanın elimde bir şans olsa Türkiye’deki İlkokullara bununla ilgili bir ders bile koyarım.
İş’le kişisel sorunları birbirinden ayırmalarını anlamak, bazı şeylere hayır demenin, beğenmemenin karşı çıkmanın, o kadar büyütülmemesi gerektiği, saygı duyulup asla kişisel intikam, hırsla karşılaştırılmamasını genç beyinlere aşılamak isterdim.
Bazen iş hayatında sorunlar yaşayacaksınız, gerek iş, gerek yönetim, gerek davranış, yönünden sorunlarınız olabilir ama asla bunu kişisel platforma çekmeyin.
Aynı şekilde kişisel sorun yaşadığınız insanlarla iş ilişkilerinizi hiçbir şey olmamış gibi devam ettirmeye çalışın… Kolay mı? Basit gözüküyor di mi?
Unutmamalıyız bazı insanlar dobradır. Aklına geleni düşünmeden söyleyebilir. Eleştirirler, bazı konulara dikkat çekerler amaçları kesinlikle kötülemek değildir. Sadece iyiye daha başarılıya yönelme arzularıdır. Ve sonrasında bunu unuturlar.
Büyütmezler çünkü kin tutmazlar. Ama bunlar çok azınlık değil mi?
Çevrenizde böyle insanlar var mı?
Bu ciddi kıyafetli, ciddi suratlı adamlar hepsi uslu birer çocuk gibi dinliyor, katılıyor ve saygı gösteriyordu bu konuşmaya…
Eminim hepsi bunu hayatlarında milyon kez duymuş, hatta bazıları bu konuda konuşmacıdan da daha bilgiliydi.
Toplantının bir yerinde 6 Şapka Düşünme Metodu diye yeni bir metoddan söz etti konuşmacımız. Sizin için aklımda kalanları özetliyorum. Belki işinize yarar kim bilir?
Edward de Bono’s Six Thinking Hats
Edward de Bono ‘nun 6 Düşünme Şapkası
Beyaz, Kırmızı, Siyah, Sarı,Yeşil, Mavi… Altı rengarenk şapka…
Öncelikle Beyaz şapkamızla başlayalım. Sırayla hepsini takacağız kafamıza.
Her şapkanın konusu farklı. Kafanızda o şapka varken sadece onu temsil eden değerler üzerine konuşacağız. Sadece o değerler ve bitince bir sonraki şapkayı kullanacağız ve eski şapkada konuştuklarımız eskide kalacak.
Beyaz Şapka: Elimizde olan bilgileri gözden geçirelim. Konuyla ilgili neler biliyoruz. Gerçekler üzerine konuşalım ve neye karar vermemiz gerektiğini bulalım.
Beyaz Şapka Tarafsız şapkadır. Görüşülen konu ile ilgili net bilgi, raporlar gerçekler ortaya konur.
Kırmızı Şapka: Duygularımız ne? Neler hissediyoruz? Konu üzerine kararlarımızı söyleyelim. Sınırsızca, özgürce.
Kırmızı Şapka Duygusal şapkadır. Görüşülen konu ile ilgili olarak, kişilere hiçbir dayanağı olmadan, sezgi, fikir ve duygularını söyleme fırsatı verir.
Siyah Şapka: Zayıf noktalar üzerinde konuşma zamanı. Neler bize problem çıkarabilir. Dikkat edilmesi gereken hususlar.
Siyah şapka Kötümser şapkadır. Eleştiri, olumsuz görüşler ile görüşülen konunun riskleri, gelecekte doğuracağı problemler ortaya konulur.
Sarı Şapka: Faydalar neler? Artı yönler üzerinde konuşma zamanı.
Sarı şapka İyimser şapkadır. O işin avantajları ortaya konulur. Övgü, olumlu görüşler söylenir
Yeşil Şapka: Alternatif yollar. Büyüme, yaratıcılık. Bu işi başka şekilde yapmanın yolları var mı? Yaratacılığımızı kullanma zamanı.
Yeşil şapka Yenilikçi şapkadır. Konuyla ilgili alternatifler ve yeni yaklaşımlar araştırılır.
Mavi Şapka: Yönetim.Genel gözden geçirme. Planımız nedir. Kararımız nedir? Bir sonraki adımda neler yapılması gerektiğinin karara bağlanması.
Mavi şapka Serinkanlı şapkadır. Büyük Resim, İdareci şapka, düşünmenin düşünülmesi.
Altı şapkalı düşünme tekniğinin amacı:
Düşünme sürecine odaklanıp geliştirmek
Yaratıcılığı cesaretlendirmek, paralel ve lateral düşünmek
İletişimi iyileştirmek
Harar verme sürecini hızlandırmak
Tartışmalardan kaçınmak
Bunları uygulamak basit gözüküyor ama uygulaması kolay olur demiyorum.
basit LimoN
Ps: Salondaki tecrübeli insanlardan çoğu kendilerini Ata benzetti. Asil ve hızlı. 🙂 İlk defa konuştuğum bir insan ben söylemeden dur ben söyleyeyim dedi… Sen… Sen… Kaplansın …:)
Ps2: I am not easy, but we can discuss it…
